Muzyczne podsumowanie a.d.2014, którego miało nie być

20141231_122904

0.1: Kluby, koncerty

Z perspektywy Rady Instytutu Improwizacji scena warszawska ulokowana jest najbliżej serca. W ostatnich miesiącach zaszło kilka ciekawych fluktuacji w tej materii. W pierwszej połowie roku zamknęło się niezwykle zasłużone Powiększenie, czy aspirujące do ciekawej, kameralnej przestrzeni koncertowej Nie Zawsze Musi Być Chaos, również Kosmos Kosmos, co prawda w ostatnich miesiącach działania świecący pustkami, lecz niekiedy pozytywnie zaskakujący. Cafe Kulturalna dość mocno wyhamowała i organizując koncerty jedynie od czasu do czasu… Niepodważalną dominację Pardon To Tu balansowała jedynie przez około dwa miesiące jubileuszowa edycja LADO w mieście. I gdy koniec lata nie zapowiadał optymistycznej koncertowej jesieni, nagle w stołecznym pejzażu pojawiły się takie miejsca jak Mózg Powszechny i Dwa Osiem.

Pierwszy klub to warszawska filia bydgoskiego, kultowego, dwudziestoletniego już matecznika, która zaatakowała lokalną scenę bogatym i ambitnym programem artystycznym. Warszawa zyskała swoją muzyczną Małą Bydgoszcz, czyli namiastkę miasta nazywanego Małym Berlinem, czy nawet Polskim Amsterdamem… Zatem nie jest źle. Udało mi się do tej pory uczestniczyć w kilku wydarzeniach warszawskiego Mózgu i mam dojmujące przekonanie, że takie miejsce jest w Warszawie potrzebne. Nawet jeśli klub w dalszym ciągu dopiero aklimatyzuje się w stołecznej tkance muzycznej, to jestem przekonany, że już niedługo za sprawą konsekwentnego programu wykształci własną publiczność.

Drugie miejsce, rzut beretem od Mózgu, ulokowane przy Zamoyskiego 26a, to feniks z popiołów po Powiększeniu. Dwa Osiem pod koniec roku zgotowało warszawskiej publiczności mocarny program goszcząc m.in. Ściankę, Kristen, czy The Kurws oraz udzielając przestrzeni pod wyjątkowy festiwal Playback Play. Bliskie sąsiedztwo Mózgu, czyni z okolicy silne „zagłębie klubowe”, z którym równać się może chyba jedynie kumulacja miejsc przy ulicy 11 Listopada.

Chmury w 2014 roku zapamiętam przede wszystkim jako scenę otwartą na młodych warszawskich improwizatorów, a to za sprawą działalności Warsaw Improvisers Orchestra, inicjatywy, która spektakularnie zakończyła rok na deskach Pardon To Tu. Natomiast w Hydrozagadce miałem okazję zobaczyć znakomity koncert Innercity Ensemble, zespołu, który chyba najczęściej gości w końcoworocznych muzycznych podsumowaniach (i to nie tylko w Polsce).

O Pardon To Tu w tym roku pisałem zdecydowanie najczęściej, ponieważ program właśnie tego klubu z największą regularnością wabił mnie w swe progi. Fenomen miejsca przy pl. Grzybowskim zauważają już najbardziej prominentni muzycy światowej sceny impro – Vandermark, Gustafsson, Brötzmann, Mazurek, McPhee, Ribot, Evans… Lista jest naprawdę bardzo długa. Dziś występowanie w Pardon To Tu to zaszczyt, prestiż, a zarazem sytuacja wymagająca, ponieważ klub doczekał się własnej publiczności, która nie jedno już uchem łapała. Obok ściągania gwiazd zagranicznych, niekiedy grających w ogóle po raz pierwszy w naszym kraju, klub nie zapomina o scenie lokalnej i najciekawszych polskich projektach. Trzy koncerty (spośród całej masy bardzo dobrych), które zapamiętałem jako te szczególne: Peter Evans solo, Colin Stetson i trio Trzaska/Harnik/Brandlmayr.

Po lewej stronie Wisły nie można też zapomnieć o Eufemii, gdzie w kameralnej atmosferze prezentowane są niekiedy rzeczy absolutnie zjawiskowe – dla mnie takimi koncertami były występy Pola, The Kurws i Jacka Mazurkiewicza. Klub ponadto otwarty jest na jedną z ciekawszych warszawskich inicjatyw muzycznych, czyli na Impro-mitingi, swoistą kuźnię talentów i warsztat pracy dla wielu interesujących, choć często (jak dotąd) mniej znanych artystów. Podobne funkcje, choć w inny sposób spełnia Warsaw Improvisers Orchestra.

Z rzadka koncertami przyciągała niestety Cafe Kulturalna (po prostu było ich mało, nie licząc Lado w mieście). Mam nadzieję, że klub zwiększy aktywność, bo na przykład taka Ścianka kapitalnie wypadła w stylowym wnętrzu z zeszłej epoki.

Jeśli rok 2015 utrzyma klubowe status quo z grudnia 2014, to nie będę narzekał, ale niewykluczone, że za rok o tej porze rozkład kart będzie zupełnie inny. Chociaż gwiazdy zapowiadają bardziej drastyczne zmiany dopiero gdy Księżyc wejdzie w Raka, a nad Ziemią w koniunkcji z Saturnem przeleci kometa… Jednym słowem w warszawskiej klubosferze nic nie jest pewne i lepiej chodzić na koncerty póki jeszcze są ludzie, którzy mają zapał, pomysły i energię do ich organizacji. Szczęśliwie jest ich w Warszawie jeszcze trochę.

0.2: Płyty polskie

20141231_124404

O płytach piszę regularnie na PopUpMusic, portalu który cenię między innymi za to, że nie przypisuje krążkom cyferek, gwiazdek, czy uśmiechniętych słoneczek, finalnie zwalniających odbiorcę od wchodzenia w recenzenckie meandry, a jak wiadomo diabeł tkwi w szczegółach. Ale wpisując się już w konwencję podsumowań… To był udany rok dla polskiej muzyki niezależnej i wiele płyt mnie zaintrygowało. Oto wierzchołek pagórka, ale płaski, bez podium, kolejność absolutnie przypadkowa:

Pole – „Radom” (dźwięk)

Pole - Radom

Msza Święta w Altonie – „Bezkrólewie” (dźwięk)

MŚWA - Bezkrólewie

The Kurws – „Wszystko Co Stałe Rozpływa Się W Powietrzu” (dźwięk)

The Kurws - Wszystko co stałe...

Sroczyński/Pospieszalski – „Bareness” (dźwięk)

Sroczyski_Pospieszalski - Bareness

Der Father – „Wake Up” (dźwięk)

Der Father - Wake Up

Innercity Ensemble – „II” (dźwięk)

Innercity Ensemble - II

Wacław Zimpel To Tu Orchestra – „Nature Moves” (dźwięk)

Wacław Zimpel To Tu Orchestra - Nature Moves

Lotto – „Ask The Dust” (dźwięk)

LOTTO - Ask The Dust

3FoNIA – „Chosen Poems” (dźwięk)

3FoNIA, Jacek Mazurkiewicz - Chosen Poems

Trzaska/Mazur/Pandi – „Tar & Feathers(dźwięk)

Trzaska-Mazur-Pandi_Tar&Feathers

Scott Stain – „Catnip” (dźwięk)

Scott Stain - Catnip

—————

Post scriptum:

Jacaszek & Kwartludium – „Catalogue des Arbres” (dźwięk)

Jacaszek

—————–

[linki pod płytami prowadzą do recenzji, które już popełniłem; część płyt bez linku doczeka się opracowania w najbliższym miesiącu]

Wielu rzeczy z tego roku jeszcze nie słuchałem, wiele też z pewnością umknęło mojej uwadze, ale tak czy inaczej powyższe pozycje mogę polecić z czystym sumieniem. Przyklejam znaczek jakości „Instytut Improwizacji highly recommend”.

0.3: Inne

-> Jak powszechnie jest głoszone, to był rok reaktywacji ogólnie pojętego dziennikarstwa muzycznego. Szczególnie w formie tradycyjnej, to znaczy papierowej. Bez wątpienia pozytywnym zjawiskiem jest powstanie takich periodyków jak M/I Magazyn, czy Noise Magazine. Oprócz tego swoją pracę zintensyfikowało Glissando, a przy okazji zaczęło systematycznie udostępniać za darmo w formie cyfrowej numery archiwalne, teksty zdecydowanie godne polecenia.

-> 10 lat istnienia świętowało Lado ABC organizując imponujący cykl letnich koncertów. Artyści związani z wytwórnią mieli z okazji jubileuszu możliwość zaprezentowania się w TVP Kultura i gdy wszystko zaczęło się rozkręcać wszedł Wodecki… To bez wątpienia jedna z silniejszych marek na polskiej scenie, co brzmiałoby banalnie gdyby nie płyty, które swą jakością potwierdzają wyjątkowy status Lado w pejzażu polskiej muzyki niezależnej.

-> Targi Wydawnictw Niezależnych Wytwórni

-> Na muzykę zaczynają otwierać się państwowe instytucje kultury. Wyróżnić można tutaj przede wszystkim CSW Zamek Ujazdowski (program Strefa, festiwal Ad Libitum, koncerty zewnętrzne jak np. Thurston Moore, organizowany z Powiększeniem), ale też Muzeum Sztuki Nowoczesnej z cyklem „Co słychać”, Zachętę z przeglądem artystów wizualnych tworzących ogólnie pojęte dźwięki. Również warto wyróżnić świeżo otwarte Muzeum Historii Żydów Polskich, którego misję widziałbym w analizowaniu zjawiska jakim jest tzw. Nowa Muzyka Żydowska. W dalszym ciągu jednak muzea otwarte są głównie na sztukę wizualną, czym same sobie szkodzą. Wszak nie tylko „sound art” jest formą sztuki korzystającej z dźwięków, jakkolwiek artefakty z dopiskiem „art” lepiej się sprzedają i mają większy potencjał snobistyczny.

-> Dla mnie ten rok był też ważny z dość prozaicznego względu. Z początkiem maja powołałem do życia niniejszy Instytut Improwizacji (jedyny w Polsce!) i udało mi się dorzucić swoją garść kilkudziesięciu tekstów do garnuszka krytyki, skupiając się głównie na zjawiskach aktualnych i lokalnych. Korzystając z okazji dziękuję wszystkim czytelnikom za uwagę poświęconą niniejszemu adresowi.

Podsumowanie Podsumowania

20141103_140932

Ogólnie rzecz ujmując pisanie końcoworocznych muzycznych bilansów wydaje mi się czynnością dość groteskową, którą ciężko mi z perspektywy czytającego odbierać na poważnie, nie mówiąc już o sytuacji osoby piszącej. Dlatego tego wpisu właściwie miało nie być. Przykład myślenia dziecięcego: „a teraz uszereguję moje zabawki w kolejności od najukochańszej do najmniej ukochańszej, każda dostanie odpowiednią cyferkę i miejsce w szeregu, a te schowane do szafy będą płakać i tulić w rozpaczy pokiereszowane pluszowe serca”. Najbardziej brutalny, grubociosany rodzaj wartościowania, bez wazeliny, dziennikarskiej gry wstępnej, onanizmu przemycanej erudycji i retorycznych ornamentów na co dzień uprawianych. Może właśnie podsumowania i listy końcoworoczne są tą najbardziej perwersyjną inkarnacją krytyki? Na pewno najmniej subtelną, raczej czarno-białą i kategoryczną z jedynym, względnym punktem odniesienia w postaci głowy piszącego. Statystyka gwałci wartości nieobiektywne. Zapewne wiadomo o czym mowa, nawet bez Romana Ingardena (wspomniany onanizm przemyconej erudycji, czy zbłąkany osad nauki akademickiej?). Co by powiedział Roland Barthes? Subwersja, transgresja, wspólnoty interpretacyjne, dyskursy, dialektyka, post-pseudo-intelektualizm, frenetyczna hauntologia, nagrania terenowe, sound art., postmodernistyczny bricolage, ironiczna zabawa ironią, kasety, sonorystyka, fajerwerki!?

Ciekawą rzeczą byłaby meta-analiza różnych podsumowań. To dopiero pomysł na podsumowanie! Może w przyszłym roku…

Krzysztof Wójcik (((ii)))

Reklamy

Warsaw Improvisers Orchestra w Chmurach // How How w Dwa Osiem

Mówiąc krótko praski weekend. A w najbliższym czasie podobnych wypadów na prawą stronę Wisły będzie z całą pewnością jeszcze więcej (klik).

20141026_215354_kopia

O Warsaw Improvisers Orchestra, co prawda już pisałem, jednak biorąc pod uwagę otwarty, naturalnie ewoluujący charakter projektu kolejna „wzmianka” nie jest bynajmniej pisaniem o tej samej muzyce. Zmienny skład podczas każdego ze spotkań Warszawskiej Orkiestry Improwizatorów, to jedna z cech, które czynią z cyklu do pewnego stopnia nieustanną niewiadomą. Comiesięczne występy muzyków pod wodzą Raya Dickaty’ego można poniekąd nazwać przeglądem niezależnej stołecznej sceny jazzowej. Koncerty WIO są dobrą okazją do zaobserwowania interesującego przekroju środowiska i jego artystycznej wymiany – zdaje mi się, że właśnie tutaj należy szukać największych zasług tej inicjatywy.

W porównaniu z sierpniową odsłoną na scenie (nie licząc dyrygentów) pojawił się zaledwie jeden ten sam muzyk. Zmiana z „dyrygenta” na „dyrygentów” była formalną niespodzianką wieczoru – pierwszy set poprowadził Dominik Mokrzewski, natomiast finał tradycyjnie rozegrał się „pod batutą” Raya Dickaty. Muszę przyznać, że był to ciekawy eksperyment, ponieważ muzyka w obu odsłonach prezentowała się zdecydowanie inaczej. Set Mokrzewskiego miał w sobie więcej przypadkowości, czy też kontrolowanego chaosu. Być może jednak moja percepcja uległa takiemu ukierunkowaniu przez surrealistyczny freestyle Marcina Gokieli („trzy krowy, kolorowe wstążki, każdą z tych krów byłem ja” itd.), który dość mocno zdominował pierwszą część wieczoru. W odróżnieniu od Dickaty’ego, Mokrzewski zaproponował budowanie improwizacji z mniejszych elementów, na które składały się pojedyncze partie solowe, do których następni muzycy proponowali kontrapunkt. Nie wiem jak długo trwały próby przed występem, ale odniosłem wrażenie, że momentami artyści nie do końca odnajdywali się w zaistniałej formule. Czasem ta dezorientacja dawała interesujące rezultaty (dynamika, nieprzewidywalność, przypadkowość niektórych zagrań), innym razem muzyka rozmywała się w chmurach niejasności, potęgowanych przez „creepy” wokalizy Gokielego. Efekt nazwałbym eksperymentalnym.

20141026_210926_kopia

Druga część występu prowadzona przez Dickaty’ego miała charakter bardziej uporządkowany, co było bez wątpienia efektem precyzyjnej i konsekwentnej dyrygentury. Tym razem angielski muzyk występował tylko w charakterze głównodowodzącego i nie sięgnął po saksofon, co szczerze mówiąc przyjąłem z lekkim rozczarowaniem. Improwizacja była budowana sekcjami, z których niekiedy wyłaniali się soliści, z których wyróżniłbym klarnecistę Piotra Mełecha (solo i w dialogu z Darią Wolicką na flecie) oraz trębacza Olgierda Dokalskiego. Korzystnie odebrałem też ograniczenie wokalu do sonorystycznych zabaw, które Gokielemu wychodziły najlepiej w duecie z chropowatym saksofonem barytonowym Natana Kryszka. Samodzielną perkusję Michała Kasperka dobrze uzupełniała delikatnie noise’owa elektronika, chociaż wydaje mi się, że muzycy mogli trochę bardziej niuansować interakcję na tej linii. Zabrakło mi również większego wykorzystania gitar (elektrycznej i basowej), którym zostało przydzielone raczej zapełnianie tła. Bez wątpienia jednym z ciekawszych fragmentów wieczoru było użycie pozytywkowej lalki i konstruowanie muzyki w kontekście psychodelicznej, kołysankowej melodyjki, która na dodatek w pewnym momencie uległa (zdaje się niechcący) zapętleniu. Im bliżej finału, tym brzmienie całości stawało się coraz bardziej potężne i manipulacje jego natężeniem, czy rozmieszczeniem w obrębie ponad 10-osobowego składu stanowiło główne narzędzie Dickaty’ego, którym manipulował umiejętnie, niestroniąc od eksperymentów.

20141026_212649_kopia    20141026_213751_kopia

Zestawienie dwóch stylów kompozytorskich korzystnie wpłynęło na urozmaicenie formuły orkiestry. I chociaż tym razem większe wrażenie zrobiła na mnie część druga, to patrząc perspektywicznie okazjonalne rotacje na pozycji lidera mogą się okazać odświeżające zarówno dla muzyków, jak i dyrygentów. Trochę szkoda, że w pierwszej części Dickaty nie przyłączył się do orkiestry w charakterze saksofonisty.

Warto nadmienić, że październikowa edycja WIO została zarejestrowana w postaci filmu. Dobrze, że powstają podobne materiały, które z czasem mogą nabrać niebagatelną wartość dokumentalną, a obecnie są bieżącym uchwyceniem potencjału i do pewnego stopnia stanu wybranej części warszawskiej sceny niezależnej.

Skład Warsaw Improvisers Orchestra w dniu 26.10.2014:

Ray Dickaty/Dominik Mokrzewski – Directors
1 Michał Kasperek – Drums
2 Tymon Bryndal – Bass
3 Jerzy Sergiusz Malanowicz – Various Electronics / Effects
4 Jakub Buchner – Electric Guitar
5 Daria Wolicka – Flute
6 Piotr Mełech – Clarinets
7 Olgierd Dokalski – Trumpet
8 Bartek Tkacz – Tenor Sax
9 Stanisław Welbel – Sop sax
10 Natan Kryszk – Bari / Alto Sax
11 Marcin Gokieli – Vocals
12 Łukasz Kacperczyk – synths

———————————————————————————————————————————–

How How w Dwa Osiem

20141024_211725

Była to moja pierwsza wizyta w klubie rowerowym przy Zamoyskiego 26a, który w ostatnim czasie serwuje interesujący, różnorodny program wydarzeń muzycznych. Miejsce ma co prawda jeszcze charakter trochę prowizoryczny, jednak bez wątpienia dysponuje dobrymi warunkami do organizowania średniej wielkości koncertów klubowych o przyzwoitej akustyce (chociaż na Ściankę wydaje mi się, że może być trochę za mało przestrzeni i tlenu).

How How znałem dotychczas z wydawnictw płytowych – skądinąd bardzo udanych – i byłem niezwykle ciekaw jak zespół prezentuje się na scenie. Tymczasem występ na żywo zweryfikował dość brutalnie mój szczery entuzjazm odnośnie projektu. Otrzymałem lekko ponad półgodzinny set (w rzeczywistości dłużej się na zespół czekało) wypełniony melodyjną, odrobinę psychodeliczną elektroniką, mocnym techno-basem i oszczędną grą na perkusji. Zestaw dźwięków, który co prawda dobrze brzmiał w kategoriach muzyki tła, to jednak dość problematyczne okazało się głębsze w nie zaangażowanie. Wizualizacje wyświetlane na ekranie opowiadały historię przygód rozpikselowanego renifera 2D w świecie przypominającym Mario Bros na dopalaczach. Były to zwykle zapętlone ujęcia, dobrze korespondujące z muzyką, która w odróżnieniu od tej z albumów, zdawała się kręcić w kółko i raczej nie poszerzała granic percepcji. Często podkreślany w tekstach dotyczących koncertów „performatywny aspekt” w przypadku występu How How był dla mnie nieuchwytny i dużo więcej satysfakcji przyniosłoby mi ponowne wysłuchanie któregoś z albumu formacji. Szkoda, bo spodziewałem się, że po wieczorze w Dwa Osiem zadam sobie na nowo pytanie „how?”, jednak wychodząc z klubu zastanawiałem się bardziej „why?”.

20141024_212008

Być może cieniem na występie zespołu położyła się jego mało intensywna aktywność koncertowa? Niemniej występ na Pradze brzmiał bardziej jak granie dla znajomych, niż nowa artystyczna propozycja, czy popchnięcie projektu How How do przodu (które notabene było zapowiadane). Mam nadzieję, że następnym razem skład wytrąci mnie z przeświadczenia, że tworzy muzykę będącą jedynie niezwykle interesującym fenomenem studyjnym.

Krzysztof Wójcik

Warszawa koncertowa-dwubrzegowa vol. 2.0

Czyli ciąg dalszy sążnistego wpisu vol. 1.0

 

Mikołaj Trzaska/Adam Witkowski w Muzeum Historii Żydów Polskich

20140904_174952

Wakacyjny cykl audiowizualny MHŻP „Kino_Muzyka_Lato” skupiający się na prezentacji przedwojennych niemych filmów z muzyką na żywo, był programem o tyle ciekawym, co fatalnie wypromowanym. Jakkolwiek wieczór z Mikołajem Trzaską i Adamem Witkowskim zebrał relatywnie spore grono odbiorców, tak na dwa tygodnie wcześniejszym występie Raphaela Rogińskiego muzeum wręcz świeciło pustkami. Szkoda, bo instytucja posiada audytorium o dobrej akustyce, a biletów na seanse nie zaliczyłbym do drogich. Nie w tym jednak rzecz.

Langfurtka – jak się okazało właśnie tak brzmi nazwa duetu – grała do filmu „Cud nad Wisłą” z 1921 roku, którego tematyka była o dziwo bardziej obyczajowa niż patriotyczna. Pomijając fakt, że film został zmontowany jedynie z ocalałych fragmentów taśmy, to fabuła obrazu była wręcz absurdalnie grubo ciosana, w związku z czym pozostawały jedynie walory czysto wizualne (ciekawe kadry, wczesne eksperymenty montażowe, różnice kolorystyczne wynikające z patchworkowego charakteru rekonstrukcji). Dużo obiecywałem sobie po tym seansie, zważywszy na jakość muzyki jaką Trzaska zrealizował do wielu projektów Wojciecha Smarzowskiego (z pewnością najmniej znany tytuł „Kuracja” – gorąco polecam!). Mając w pamięci doskonałe wykonanie „Róży” na OFF Festivalu spodziewałem się bardzo wiele i chyba zbyt wiele. Przede wszystkim zestawienie muzyków i filmu było zdecydowanie chybione – mam tu na myśli nieprzystające do siebie jakości muzyczne i wizualne. Brzmienie klarnetów i gitary elektrycznej samo w sobie tworzyło dość interesujący efekt (niekiedy zbliżony do ostatniej płyty Łoskotu), jednak muzykom ciężko było wpisać się w klimat filmu – właściwie najlepiej było zamknąć oczy. Warto podkreślić, że bez oprawy dźwiękowej Trzaski i Witkowskiego oglądanie „Cudu nad Wisłą” byłoby przeżyciem wręcz hardkorowym, nie na odwrót. Z obrazem najlepiej współgrały momenty muzyczne, w których słychać było tylko jeden z instrumentów. Gitara dość mocno przytłaczała brzmienie klarnetu i zbytnio dominowała nad całością, z kolei klarnet najlepiej wypadał w momentach niskich, intensywnych przesileń, a biorąc pod uwagę infantylizm i banał scenariusza podobne sekwencje nie zdarzały się za często. Myślę, że o wiele lepiej muzyka duetu wybrzmiałaby na przykład w asyście niemych dzieł niemieckiego ekspresjonizmu. W muzeum dysonans pomiędzy specyfiką wizji a fonii był zbyt wyraźny, a nijakość filmu brutalnie rzutowała na muzykę, która – siłą rzeczy – musiała odgrywać służalczą rolę wobec obrazu.

———————————————————————————————————————–

 

Tupika, Masecki/Moretti/Rogiński, Cukunft w Cafe Kulturalnej

Czyli przedostatni dzień tegorocznego cyklu Lado w mieście i występy składów w przeważającej mierze nieaktywnych już koncertowo i wydawniczo. Wieczór nabrał charakteru wspominkowego, nostalgicznego, jednak jeśli chodzi o poziom koncertów był to bodaj najbardziej wyrównany dzień spośród wszystkich „lad” jakie w tym roku widziałem.

20140827_221742

Koncerty zainaugurowała Tupika czyli trio Pawła Szamburskiego, Patryka Zakrockiego i Norberta Kubacza. Hipnotyczna, miarowa gra prostych partii kontrabasu była silnym kręgosłupem, na którym pląsały dość swobodnie klarnet i skrzypce, tworząc nastrojowe, senne dialogi z incydentalnymi żywszymi momentami. Współpraca na linii Zakrocki – Szamburski (czyli podzespołu Sza/Za) przebiegała bez zarzutu, muzycy doskonale wyczuwali swoje intencje, przy okazji czerpiąc z gry wyraźną frajdę. Solidny występ upstrzył bis, którego wysłuchałem z przyjemnością.

20140828_001016

W następnej kolejności zagrało supertrio Masecki/Moretti/Rogiński, które swego czasu nagrało spontaniczną koncertową płytę na Chłodnej 25. Jako że nie udało mi się wówczas zobaczyć składu na żywo, a o znakomitych występach tria od tamtego czasu zdążyła wręcz narosnąć miejska legenda, szykowałem się na coś specjalnego. Muzycy rozpoczęli koncert z bardzo dużą energią, która po sennej Tupice była mi tego dnia niezwykle potrzebna. Kąśliwa i kreatywna gitara Rogińskiego tworzyła znakomity drive, któremu towarzyszyło perkusyjne, mocne adhd Morettiego i dość ozdobnikowa, wręcz ascetyczna, lecz pewna gra Maseckiego na klawiszach. Nad wszystkim unosiła się nieco psychodeliczna aura lat 60., która jednak ewoluowała w przesilenia i momenty zdecydowanie współczesne, powiedzmy bardziej naspeedowane niż kwaśne. Występ pokazał, że to trio ma wielki potencjał, który zwyczajnie nie powinien zatrzymać się na albumie sprzed lat. Może przynajmniej jeszcze kilka koncertów?

20140828_003430

Cukunft wbrew moim oczekiwaniom zakończył wieczór występem bardzo energetycznym, czego nie sugerowałaby ostatnia melancholijna, solidna płyta „Wilde Blumen”. Prowadząca gitara Rogińskiego była solidnym, melodycznym fundamentem dla rozimprowizowanych klarnetów Szamburskiego i Michała Górczyńskiego, których widowiskowe, świdrujące dialogi były najbardziej charakterystycznym elementem koncertu. Występ, choć krótki, nadrabiał zwięzłość intensywnością przekazu. Szczerze mówiąc ta żwawa i głośna odsłona Cukunftu przypadła mi do gustu nawet bardziej niż wyciszone kompozycje z zeszłorocznego albumu – w każdym razie tego wieczoru miałem bardziej ochotę na klarnetowe szaleństwo. Dobrze się stało, że powyższe koncerty odbyły się w Cafe Kulturalnej, ponieważ ich charakter zdecydowanie lepiej pasował do przestrzeni zamkniętego klubu. Niestety na ostatni dzień Lada nie udało mi się dotrzeć, ponieważ wybrałem konkurencyjny event po prawej stronie Wisły…

——————————————————————————————————————————

 

Wojciech Jachna/Ksawery Wójciński + Susana Santos Silva/Torböjrn Zetterberg w Chmurach

20140829_215938

Dwa duety – jeden złożony z polskich uznanych i znanych mi muzyków, drugi portugalsko-szwedzki, przed rokiem wydany w prestiżowym lizbońskim Clean Feed. Wojciech Jachna jest chyba obecnie najbardziej aktywnym bydgoskim trębaczem, członkiem kolektywu Innercity Ensemble i połową duetu Jachna/Buhl (o którym już pisałem jakiś czas temu tutaj). Spotkanie Jachny z Ksawerym Wójcińskim, który szykuje się obecnie do wydania debiutanckiej solowej płyty i jest muzykiem wielu projektów, było ich pierwszym wspólnym graniem w duecie i na jednej scenie. Podobne sytuacje naznaczone są w równej mierze potencjałem co ryzykiem, jednak w tym wypadku więcej było słychać potencjału. Wójciński grając smyczkiem intensywne, wręcz drone’owe podkłady stwarzał bardzo dużo przestrzeni dla trąbki. Jachna kreślił raczej spokojne, choć meandryczne melodie, najciekawiej brzmiące z subtelnymi elektronicznymi pętlami. Set podzielony został na kilka odrębnych części, przypominających kompozycyjne szkice. Myślę, że ten projekt ma szansę rozwinąć się w ciekawą współpracę, szczególnie jeśli muzycy zaczną operować nieco bardziej radykalnymi środkami wyrazu. Te ostatnie były kanwą drugiej części wieczoru.

20140829_222718

Dość dużą egzotyką w perspektywie polskiej sceny jest kobieta grająca na trąbce. Osobiście nigdy nie widziałem na żywo tego instrumentu w damskich dłoniach. Swoboda i wyobraźnia z jaką Susana Santos Silva posługiwała się trąbką były naprawdę imponujące. Artystka dysponowała przeszywającym, świdrującym brzmieniem, a śmiałe sonorystyczne eksperymenty wydawały się bardzo samoświadome, dalekie od pustej popisówki. Podobnie kreatywne wykorzystanie tego „instrumentu dętego blaszanego” widziałem na koncercie Petera Evansa. Jest to granie bardzo nowoczesne, ekspresyjne, łamiące konwencjonalne brzmienie. Czasami podobne wyczyny sprawiają wrażenie przekombinowanych, jednak w grze Silvy i Torböjrna Zetterberga raczej tego nie wyczułem. Kontrabasista grając wedle podobnego stylistycznego klucza co trębaczka, w moim odbiorze był nieco mniej widowiskowy i jego gra schodziła trochę na dalszy plan, sama w sobie była też odrobinę mniej interesująca. Ciekaw jestem jak charakterystyczne brzmienie Silvy wypadłoby w towarzystwie kontrabasisty nieco bardziej stabilnego, wsłuchującego się nie tylko w swój instrument.

20140829_223709

Ogólnie rzecz biorąc pomysł zestawienia na jednej scenie dwóch duetów trąbka-kontrabas okazał się interesujący, jednak trochę żałuję, że nie doszło na przykład do wymieszania składów, co mogłoby dać znacznie bardziej nieoczekiwany efekt artystyczny. Mimo wszystko duże brawa dla organizatorów, którzy sprowadzili do Chmur tak znakomitych artystów. Koncerty były dobrym przykładem jak można wykorzystać potencjał miejsca przy ulicy 11 Listopada.

20140824_203136

——————————————————————————————————————-

Niniejszy dwuczęściowy tekst rozpoczął się narzekaniem na warszawską infrastrukturę klubową. Chociaż miniony, ostatni tydzień sierpnia pod względem interesujących eventów był dość bogaty i rozproszony, to można go określić wyjątkiem potwierdzającym regułę. Z perspektywy muzyki improwizowanej po prawej stronie Wisły funkcjonuje zaledwie jedno miejsce, które na takową jest otwarte z relatywną regularnością i są to właśnie Chmury. Być może z końcem roku sceną konkurencyjną stanie się po praskiej stronie „warszawska filia” bydgoskiego klubu Mózg, który z początkiem listopada rozpoczyna swą działalność. Natomiast jeśli chodzi o lewobrzeżną Warszawę to po zamknięciu Powiększenia, Kosmosu, Chaosu, wobec dość niestabilnej działalności Cafe Kulturalnej, zostają de facto dwa miejsca gdzie interesującą muzykę na żywo można usłyszeć z co najmniej cotygodniową regularnością. Mam tu na myśli mocniej osadzone w świadomości słuchaczy Pardon To Tu, oraz pozostająca trochę w cieniu (lecz prezentująca konsekwentny, ambitny program) Eufemia. Można zatem skwitować niniejszy tekst konstatacją „na zachodzie bez zmian”, chociaż w perspektywie jesienno zimowej odpadną jeszcze miejsca plenerowe… Cóż, pozytywne w tym kontekście jest wprowadzanie muzyki do stosunkowo młodych instytucji publicznych i takie programy jak „Co słychać” Muzeum Sztuki Nowoczesnej, czy wspomniany na początku tekstu cykl z muzyką do filmów w Muzeum Historii Żydów Polskich. W najbliższych dniach również intrygująco zapowiadający się Festiwal Przemiany w Centrum Nauki Kopernik. Powyższe instytucje nie wykonają jednak „pracy u podstaw”, która powinna przebiegać w tzw. „warszawskiej klubosferze”. Mam szczerą nadzieję, że w przyszłości z podobnego terminu będzie można zabrać cudzysłów.

 

Tekst i zdjęcia: Krzysztof Wójcik

Lewo – Wisła – prawo – Wisła – lewo – Wisła – prawo – Wisła…, czyli Warszawa koncertowa-dwubrzegowa vol.1.0

^ Tak mniej więcej brzmiałby literalny schemat mojego chodzenia na koncerty w tygodniu ubiegłym.

20140826_232811

Oczywiście nie będzie to tekst poświęcony bogactwu „warszawskiej, klubowej sceny koncertowej”, ponieważ takowa posiada wszelkie cechy rozstrzelonej, odseparowanej od siebie homogeniczności (czytaj – zwykle bywa się w tych samych miejscach, bo często są to jedyne miejsca). Niedostatek punktów z wyrazistą propozycją muzyki na żywo w zasadzie nie pozwala na wykreowanie ciekawej programowej konkurencji, która w konsekwencji sprzyjałaby ze wszech miar słuchaczom, klubom, ale też wpłynęłaby z całą pewnością na rozruszanie samych artystów. Wszyscy zaczerpnęliby haust świeżego powietrza. Warszawa cierpi na spadek urodzeń nowych klubów, panuje niż klubograficzny. Oczywiście – mimo całego powyższego pesymizm – istnieją w mieście ostatnie ostoje koncertowe. Chwała im za to, nie muszę ich nawet wymieniać z nazwy. Koniec dygresji otwierającej vol 1.0.

Niemniej jednak miniony tydzień obfitował w całkiem pokaźny – jak na stolicę – rozstrzał miejsc, w których działy się rzeczy z muzycznego punktu widzenia interesujące. Miało to rzecz jasna związek z finałem Lado w mieście 2014 oraz intensywnym programem XI Warszawy Singera, choć nie tylko. Obok „większych imprez” nastąpił finał dwóch muzealnych programów około-muzycznych, oraz normalne inicjatywy klubowe. Od ostatnich zaczniemy… i właściwie też na ostatnich skończymy (w vol.2.0).

 

Warsaw Improvisers Orchestra w Chmurach

20140824_211134

W skrócie WIO, co jest skrótem znaczącym, oddającym poniekąd otwarty, spontaniczny, „pospolito-ruszeniowy” charakter projektu. Orkiestra warszawskich improwizatorów to inicjatywa saksofonisty Raya Dickaty’ego, który w cyklach około comiesięcznych zaprasza muzyków-ochotników do kolektywnego tworzenia w czasie rzeczywistym. W minioną niedzielę w Chmurach zagościło aż 11 artystów, którzy pod dość liberalną wodzą Anglika przez około godzinę zanurzali się w otwartej formie zbiorowej improwizacji. Koncert WIO podzieliłbym na dwie części – pierwsza z nich polegała na niezwykle cierpliwym, powolnym budowaniu monumentalnej struktury, w której moc tak licznego składu mogła w pełni wybrzmieć. Poszczególne sekcje instrumentów dołączały się na zasadzie pączkującej kuli śnieżnej, której finalny rozmiar zyskał potencjał powalającą, przypominającą trochę siłę rażenia Power of Horns – mocarne bigbandowe granie z tendencjami do patosu, monumentalizmu. Z pewnością szkic kompozycyjny musiał podobnej muzyce towarzyszyć i choć były to ramy dość luźne, można było zaobserwować jakąś wewnętrzną logikę.

20140824_212225

Druga twarz Warsaw Improvisers Orchestra to budowanie improwizacji w mniejszych konfiguracjach muzycznych, cyrkulujących i płynnie się zmieniających. W obu wypadkach była to każdorazowo muzyka bardzo linearna, o charakterze raczej „przejścia”, niż „dojścia”, kładąca duży nacisk na rytmiczny pierwiastek – podwójna sekcja i towarzyszące im zdyscyplinowane dęciaki. Dickaty dyrygował na zasadzie wyciszania i wzbudzania poszczególnych mniejszych zespołowych molekuł, robił to z dużą pewnością i bez przekombinowania. Wartością dodaną tej odsłony WIO okazał się specyficzny, nieco surrealistyczny wokal Marcina Gokielego, który czasem brzmiał niczym elektroniczne noise’owe efekty. Niestety udział instrumentów takich jak skrzypce, czy akordeon trochę ginął w całości, niemniej miał sens w przypadku gry podgrupowej. Doświadczenie koncertowe mocne, intensywne, odświeżające. W orkiestrze biorą udział muzycy, którzy przychodzą specjalnie żeby wspólnie grać i jest to na scenie widoczne i słyszalne. Projekty tego typu z pewnością odgrywają dużą rolę stymulującą do różnego rodzaju muzycznej współpracy (w orkiestrze gra np. 3/5 składu Infant Joy – Dominik Mokrzewski, Jan Małkowski i sam Dickaty) i pod tym względem mają charakter kulturotwórczy, w spontanicznym, dobrym tego słowa znaczeniu. Liczba osób na scenie i widowni była prawie wyrównana, z lekką przewagą tej ostatniej, zatem scenariusz „więcej muzyki niż słuchaczy” nie spełnił się – szczęśliwie dla słuchaczy. Z przyjemnością po koncercie w Chmurach posłucham Warsaw Improvisers Orchestra ponownie i warszawskich jazz fanów również do tego zachęcam, bo jest to inicjatywa artystyczna unikatowa w perspektywie miasta i nie tylko. WIO do Chmur!

 20140824_213600

Skład Warsaw Improvisers Orchestra w dniu 24.08.2014:

Ray Dickaty – Director/ Saxophone
Dominik Mokrzewski – Drums
Jacek Mazurkiewicz – kontrabas
Zbigniew Chojnacki – Accordion
Tomek Trębicki – Abstract Bass Electric
Jan Małkowski – Alto Sax
Bartek Tkacz – Tenor Sax
Reda Haddad – Trumpet
Piotr Dąbrowski – Percussion
Agata Agnieszka Siwek – Violin

+

Marcin Gokieli – Vocal

———————————————————————————————————————-

 

Paweł Szamburski solo/Bracia Oleś + Harold Rubin w Pardon To Tu (Warszawa Singera)

Rzadko się zdarza żebym podczas festiwalu Warszawa Singera miał dylemat, na które koncerty się wybrać. Tym razem było inaczej. Tegoroczna edycja miała dość spójny line up, w którym znaleźli się artyści prezentujący – pisząc najogólniej – jazzowe wariacje na temat muzyki żydowskiej. Traf chciał, że spośród szeregu wieczorów festiwalowych w Pardon To Tu przyszło mi zobaczyć jedynie dwa, a dokładniej półtora (niestety nie udało mi się dostać do klubu podczas występu Mikołaja Trzaski i Harolda Rubina w poniedziałek).

20140825_200814

Na solowy program Pawła Szamburskiego złożył się materiał z pierwszej solowej płyty klarnecisty „Ceratitis Capitata„, której koncert był prapremierą. Szamburski jest muzykiem, którego można śmiało nazwać jednym z ojców chrzestnych tego, co dzisiaj określane jest jako „nowa muzyka żydowska” (nie mylić z festiwalem). Pod tym względem samodzielny debiut klarnecisty jest z pewnością wydarzeniem. Wielowymiarowa działalność artysty niemal zawsze oscylowała muzycznie wokół tego rodzaju estetyki. Do pewnego stopnia nie inaczej stało się w przypadku albumu solowego inspirowanego tradycyjną muzyką sakralną basenu Morza Śródziemnego. Szamburski na scenie z klarnetem zaproponował festiwalowej publiczności muzykę niezwykle delikatną i wyciszoną, złożoną z ciągu niedokończonych melodii, płynnie przeplatających się subtelnymi wariacjami na ich temat.

 

Klarnecista z pietyzmem czuwał nad brzmieniem instrumentu, nie popadając w sonorystyczne szaleństwo, a raczej stawiając na umiar i operowanie łagodnymi mikro-środkami. Bardzo intymny, wręcz medytacyjny materiał mimo swej małej, nazwijmy to „widowiskowości”, angażował słuchacza i zmuszał do wysłuchania poszczególnych utworów-opowieści do samego końca.Krótki, bo zaledwie 40 minutowy występ muzyk zwieńczył kompozycją zagraną na klarnecie basowym Mikołaja Trzaski. Liczna publiczność festiwalowa przyjęła propozycję Szamburskiego pozytywnie, jednak nie mam wątpliwości, że podobny „recital” wybrzmiałby dużo lepiej w warunkach bardziej spokojnych i kameralnych. Co ciekawe album klarnecisty nagrany został właśnie w tego typu okolicznościach – w kościele w Błoniach pod Tarnowem.

20140826_220650

Bracia Oleś cieszą się sławą „najlepszej sekcji rytmicznej w ………” – i tutaj dodawany jest zwykle obszar geograficzny. Oczywiście podobne tytuły nie mają żadnego znaczenia, ponieważ muzyka to nie Liga Mistrzów, jednak słuchając duetu ciężko nie przyznać, że na poziomie czysto technicznym gra on znakomicie. Bartłomiej i Marcin Olesiowie potrafią wykreować muzykę bardzo złożoną za pomocą środków, które często są bardzo proste, choć używane z zegarmistrzowską precyzją i profesjonalizmem. Projekt „Spirit of Nadir”, to muzyka spokojna, o bardzo dużym ilustracyjnym, filmowym potencjale. Niekiedy miała z jazzem wspólnego bardzo niewiele. Innym znów razem za sprawą charakterystycznych figur i przejść perkusyjnych nabierała cech ultra-jazzowych. W tym wszystkim bracia opierali się głównie na melodyce bliskowschodniej, a nastrojowe, wręcz rzewne partie kontrabasu uzupełniała bardzo dokładna, raczej oszczędna polirytmia. Był to koncert dość wyważony, by nie powiedzieć wykalkulowany. Zabrakło mi odrobiny szaleństwa w podejściu do muzycznej materii, którą – jak było słychać – muzycy mieli opanowaną w stopniu bardzo wysokim. Zamiast tego otrzymałem program bardziej hipnotyczny, który był w zasadzie dość satysfakcjonujący, szczególnie biorąc pod uwagę widowiskową wykonawczą wirtuozerię.

Paradoksalnie pierwiastek chaosu i nieobliczalności wniósł do muzyki duetu Harold Rubin, izraelski nestor klarnetu, który ma dokładnie tyle lat, co bracia Oleś razem wzięci. Gdy Rubin pojawił się na scenie z instrumentem nie spodziewałem się po nim aż takiego wigoru i właściwie agresywnego brzmienia. Klarnet artysty wykorzystywał głównie wyższe rejestry, a zagrywki były szybkie, trochę porwane, niekiedy schodziły na boczny tor i grały obok tematu. W każdym razie Rubin był niesłychanie charakterystyczny i bez wątpienia nadawał ton improwizacji tria, a Olesiom pozwolił wznieść się na wyższy poziom ekspresji, tym razem w duchu bardziej free. Za znamienny można uznać fakt, że dzień wcześniej z Haroldem Rubinem na tej samej scenie wystąpił Mikołaj Trzaska, który przed dekadą związany był z Olesiami współpracą, która zaowocowała kilkoma bardzo dobrymi płytami. Wbrew pozorom nie jest mi tak ciężko wyobrazić sobie ponowne spotkanie muzyków. Myślę, że do pewnego stopnia podobny scenariusz przyniósłby muzykę bliską tej, jaką Olesiowie zagrali właśnie z Haroldem Rubinem. Chociaż równie dobrze mogłoby być zupełnie inaczej.

 

Koniec części pierwszej

 ——->Część druga

Tekst i zdjęcia: Krzysztof Wójcik

Jazdy rozkład

20140814_143754

W Warszawie po szalonym koncertowym lipcu nadszedł niemniej szalony sierpień. Choć połowa miesiąca już za pasem, Instytut Improwizacji spieszy z rekomendacjami na kolejne dwa tygodnie…

16.08

Eufemia: Avtomat

17.08

Chmury: Dekonstruktor, Gravity Eater, The Darkest Path i Seer of Decay

19-20.08

Pardon To Tu: Fennesz

22.08

Muzeum Sztuki Nowoczesnej: Karkowski: Xenakis

25.08

Chmury: Jenot, Mirt, Mirt + Jenot

Pardon To Tu: Paweł Szamburski (solo), Harold Rubin + Mikołaj Trzaska (Festiwal Singera)

26.08

Pardon To Tu: Marcin i Bartłomiej Oleś + Harold Rubin (Festiwal Singera)

27.08

Pardon To Tu: New Trio + Daniel Zamir (Festiwal Singera)

Muzeum Historii Żydów Polskich: Mikołaj Trzaska + Adam Witkowski (muzyka na żywo do filmu „Cud nad Wisłą”)

28.08

Pardon To Tu: Christian Dawid + Lenar (Festiwal Singera)

Jachna / Urowski / Olszewski Trio” & Harold Rubin

29.08

Chmury: Susana Santos Silva (POR) + Torböjrn Zetterberg (SWE)
Wojciech Jachna + Ksawery Wójciński

30.08

Muzeum Sztuki Nowoczesnej: RSS Boys, Wilhelm Bras

31.08

Pardon To Tu: Alan Bern i Paweł Szamburski

 

Oprócz tego oczywiście warto wpaść (na Plac Zabaw/ do Cafe Kulturalnej) na ostatnie już odsłony LADO w mieście, na którym zagra – między innymi – znakomity Cukunft, kosmiczny Felix Kubin, supertrio Masecki/Moretti/Rogiński, międzynarodowa supergrupa Pure Phase Ensemble, czy nastrojowe Horny Trees.

Zatem będzie się działo niemało.

Udanych odsłuchów!

Tymczasem!

Rzut w przeszłość…

Wczorajszy dzień był w Warszawie wyjątkowo intensywny. W cieniu sparaliżowanego miasta przez wizytę prezydenta USA, odbywały się co najmniej cztery atrakcyjne wydarzenia muzyczne, zatem było w czym wybierać: koncert szwajcarskiego Defibrillatora z gościnnym udziałem Jerzego Mazzolla w Pardon To Tu, w Chmurach hardcore punkowe Condominium, w Eufemii Impro Miting z Daanem Nedergaardem, duńskim free trębaczem, wreszcie Mikołaj Trzaska w Klubie Kultury Saska Kępa na minikoncercie i minispotkaniu. Z ostatniego eventu w najbliższym czasie relacja słowno-zdjęciowa.

Rzut w przyszłość…

Nadchodzące dni nie zwiastują specjalnego spadku tempa. Dziś Impro Miting w Eufemii (Łukasz Kacperczyk, Mateusz Wysocki), jutro o publiczność zawalczy Pardon To Tu (Hailu Mergia, Tony Buck, Mike Majkowski) i żoliborska kawiarnia Fawory (Olgierd Dokalski, Antonina Nowacka). Początek tygodnia pod znakiem Jozefa van Wissema w PTT, choć warto 10.06 zdezerterować na rzecz koncertu duetu Ryszard Latecki/Mark Tokar w prawobrzeżnych Chmurach.

Na osłodę wpisu zapraszam bo obejrzenia wyjątkowego improwizowanego performance’u w wykonaniu saksofonowych gigantów Skandynawii: Martina Küchena i Matsa Gustafssona.

 

Krzysztof Wójcik