Kristen (support: Piotr Bukowski) w Dwa Osiem

Kristen

Ciekawe imprezy muzyczne coraz donioślej pobrzękują o szprychy rowerowego klubu Dwa Osiem. Podczas relatywnie krótkiej działalności w praskim lokalu zdążyła już wystąpić m.in. Ścianka, The Kurws, How How, Kamil Szuszkiewicz, trio kontrabasowe z wokalem (Mazurkiewicz, Traczyk, Wójciński, Gokieli), a już w najbliższych dniach „28” będzie jedną ze scen interesująco zapowiadającego się festiwalu Playback Play. W zeszły piątek do annałów koncertowych swe wpisy miały dołączyć dwa kolejne zespoły składające się (w większości) z braci – Kristen i Columbus Duo. Ostatecznie ci ostatni niestety wypadli z programu, troszkę rozbijając ultra-familiarny charakter wieczoru. Zatem na scenie zagościło Kristen, których występ poprzedził solowy set Piotra Bukowskiego.

To już drugi raz, kiedy w odstępie kilku tygodni Bukowski pojawia się w ostatniej chwili, niczym królik z kapelusza, w roli supportu dla głośnego warszawskiego koncertu (poprzednio zagrał przed Innercity Ensemble w Hydro). Chociaż miałem duży apetyt na występ Columbus Duo, który znacznie podgrzała tegoroczna płyta, to zastępstwo last-minute w osobie Bukowskiego przyjąłem z entuzjazmem, ponieważ poprzedni solowy support pokazał gitarzystę od dobrej strony. Tym razem lider zespołów Hokei i Xenony upiął występ w nieco bardziej czytelne ramy. Improwizatorskie sekwencje dość mocno bazowały na repetycji odrobinę bluesowych, przesterowanych riffów. Bukowski ciekawie wykorzystywał pedał modulujący natężenie dźwięku, poszerzając paletę gitarowych środków wyrazu o grę z akustyką klubu. Całość miała charakter spójnej, rytmicznej wariacji na temat efektów gitarowych, z których muzyk korzystał na tyle kreatywnie, że z łatwością utrzymał moją uwagę przez cały mini-set. Podobało mi się to nerwowe pędzenie do przodu i melodyjne adhd, które mając w sobie coś ze spontanicznej gitarowej rozgrzewki, unikało przegadania i efekciarskiej onanistyki. Po „dwóch razach” z Bukowskim solo jestem bardzo ciekaw jak dalej potoczy się jego samodzielna aktywność.

Kristen3

Ilość recenzenckiego lukru wylanego na zespół Kristen przy okazji tegorocznej płyty „The Secret Map” byłaby niepokojąca, gdyby ten materiał faktycznie nie był aż tak solidny. Oczywiście retoryczne zagrywki opisujące skład jako „najlepszy obecnie gitarowy zespół w Polsce” itd., trzeba traktować z odpowiednim dystansem, tak jak wszystkie inne, subiektywne stwierdzenia o muzyce, które z upodobaniem eksploatują przedrostek „naj”. Jesteśmy w sezonie końcoworocznych podsumowań i w tym kontekście sprawa wydaje się dosyć aktualna. Kristen jest zjawiskiem wyjątkowym w polskim pejzażu alternatywy przynajmniej z dwóch powodów – długowieczności i ewolucyjności. Ostatnim razem słuchałem zespołu na żywo w roku 2012 i muszę przyznać, że w Dwa Osiem miałem już do czynienia z zupełnie inną muzyczną propozycją. Podczas koncertu skład Kristen został co prawda rozszerzony o Macieja Bączyka, soundmanipulatora który wspomagał muzyków na ostatniej płycie, jednak w przypadku koncertu nie przeceniałbym jego roli, a w każdym razie nie przypisywałbym jej jakiegoś rażącego wpływu na brzmienie całości. Nie jest to skądinąd zarzut, ponieważ muzyka tria sama w sobie rozwinęła się w dostatecznie interesującym stopniu, że wystarczy ją delikatnie podkręcać. Chociaż być może bardziej radykalne manipulacje dźwiękiem na żywo byłyby ciekawym rozwinięciem estetyki Kristen w dalszej perspektywie.

Kristen2

Wobec tego, jaką formę muzyczną trio/kwartet prezentuje w tzw. chwili obecnej? Otóż wydaje mi się, że dzisiejsze brzmienie Kristen bardzo dużo zyskało dzięki aktywności poza zespołem. Michał Biela rozwinął się jako songwriter, o czym świadczy jego solowa, stricte piosenkowa płyta. Z drugiej strony w Ściance, zespole z definicji „wodzowskim”, gitarzysta podporządkowany jest autorskiej/autorytarnej wizji Macieja Cieślaka, co też skutkować może pewną kumulacją twórczej energii. Inne muzyczne terytoria penetrują bracia Rychliccy, angażując się w projekty głównie instrumentalne, nastawione w dużej mierze na improwizację, bardziej szorstkie, jazgotliwe brzmienie (Salto, Lotto, czy Free Gate). Kristen w tym kontekście jawi się obecnie jako synteza przynajmniej dwóch porządków, co odnajduje odzwierciedlenie w muzyce. Koncert w Dwa Osiem opierał się głównie na nowym materiale, jednak muzycy odgrywali go z dużą dozą swobody i otwartości na eksperymenty z brzmieniem i strukturą kompozycji. Biela bardzo dobrze wywiązywał się z roli frontmana, biorąc na siebie „ciężar konferansjerki”, oprócz tego był odpowiedzialny za uporządkowanie i melodyczne oblicze muzyki z charakterystycznymi riffami i angielskim wokalem. Z kolei Łukasz Rychlicki czarował zagrywkami bardziej noise’owymi, poddawał gitarę preparacjom, eksperymentował z dużym wyczuciem i konsekwencją tworząc rozmaite efekty specjalne. W gruncie rzeczy dość ascetyczne, niejednokrotnie przeszywające, innym razem brzmiące jak zdezelowana pozytywka z pokręconą melodią (komplement). Wszystko na tle mocnej, poukładanej i dobrze akcentującej perkusji Mateusza Rychlickiego.

Przed koncertem publiczność usłyszała, że będzie to muzyka nastrojowa i tak było w rzeczywistości. Paleta nastrojów, odcieni, półcieni i zwrotów akcji jest u Kristen na tyle bogata, że w istocie zespół wykracza poza ramy gatunkowe, a jednocześnie prezentuje muzykę spójną stylistycznie, bardzo samoświadomą wykorzystywanych środków wyrazu. Dawno nie byłem na tzw. gitarowo-piosenkowym koncercie, bo czułem zmęczenie materiału tego rodzaju formułą. Występ Kristen nie męczył, a intrygował subtelnie eksperymentalnym obliczem i oryginalnym podejściem do grania piosenek. Natomiast materiał z „The Secret Map” na żywo wypada chyba jeszcze lepiej niż na albumie. Bardzo pozytywne rozpoczęcie grudnia.

Krzysztof Wójcik (((ii)))

Innercity Ensemble (support: Piotr Bukowski, Stara Rzeka) w Hydrozagadce

Innercity

Odkąd usłyszałem po raz pierwszy Innercity Ensemble, a było to mniej więcej na wysokości płyty „Katahdin”, nie mogłem się doczekać momentu, kiedy zobaczę zespół na żywo. Kolektyw zrzeszający siedmiu muzyków, z trzech miast, zaangażowanych w szereg oddzielnych, równie frapujących projektów, można śmiało nazwać składem wyjątkowym w perspektywie polskiej sceny muzyki niezależnej. Tegoroczne, dwupłytowe wydawnictwo Ensemble’u podkręciło moją chęć koncertowego doświadczenia jeszcze bardziej. Jednym słowem jak tylko dowiedziałem się o występie zespołu w Hydrozagadce nie miałem żadnych wątpliwości i bez wahania zrezygnowałem z równoległych wydarzeń. O słuszności decyzji utwierdził mnie nie jeden, a trzy muzyczne argumenty, które kolejno pojawiały się na scenie praskiego klubu.

Piotr Bukowski

Wieczór zaczął się od miłej niespodzianki, która na początku była wielką niewiadomą. Piotr Bukowski, znany ze składów Hokei i Xenony, został ogłoszony jako support niemal w ostatniej chwili. Ciężko było przewidzieć, co muzyk zaproponuje w programie solowym. Ostatecznie Bukowski zagrał set posiłkując się jedynie gitarą elektryczną, obficie uzbrojoną w efekty. Mocne, gitarowe uderzenie charakterystyczne dla Hokeia zostało rozbite na szereg mniejszych atomów, układających się w wypowiedź bogatszą, bazująca na brzmieniowych eksperymentach na jakie pozwala zelektryfikowane sześć strun. Set pozornie wyglądający na improwizatorski strumień świadomości porządkowała silna rytmiczna intuicja i dość czytelne, acz pomysłowe riffowe umocowanie (trochę w duchu Sonic Youth). Bukowski ciekawie niuansował swoją grę kreatywnie wykorzystując efekty, a przesterowane dźwięki spajał w różnorodną, ewoluującą strukturę. Chociaż momenty głośne sąsiadowały z wyciszeniami, to całość podszyta była nieuchwytnym, kompulsywnym nerwem, gnaniem do przodu. Ta nieustanna, podskórna intensywność skutecznie przykuwała uwagę, zachęcała do śledzenia kolejnych minut występu. Artysta mógł co prawda zakończyć set kilka minut wcześniej po charakterystycznym przesileniu, przeciągając grę nieco rozmył siłę ostatecznego efektu, jednak z drugiej strony nagłe zawieszenie, którym koncert się zakończył, dobrze wpisało się w otwartą formułę muzyki.

Stara Rzeka

Ciekawym zabiegiem okazało się zestawienie Bukowskiego ze Starą Rzeką Kuby Ziołka. Panowie współpracujący ze sobą chociażby we wspomnianym Hokeiu, pokazali jak bardzo suwerenna jest ich solowa twórczość. Tak jak set Bukowskiego był pełen rytmicznego napięcia i erupcji energii, tak Stara Rzeka płynęła bardziej psychodelicznym korytem. Zdaje się, że był to trzeci występ Ziołka pod tym szyldem jaki widziałem i z całą pewnością okazał się najbardziej satysfakcjonujący. Prawdopodobnie miały na to wpływ kiepskie okoliczności poprzednich kontaktów – OFF Festiwal, wczesne popołudnie i sauna na scenie eksperymentalnej; słaba akustyka występu plenerowego pod Pałacem Kultury z wizualizacjami Agnieszki Polskiej w ramach cyklu MSN „Co słychać”. Tym razem nagłośnienie stanęło na wysokości zadania, a mroczna przestrzeń Hydrozagadki idealnie wpasowała się w klimat Starej Rzeki. W odróżnieniu do poprzedniego setu, tym razem gitara stanowiła jedynie element układanki, do pewnego stopnia fundamentalny, jednak sam instrument najczęściej dążył do zagubienia własnych cech dystynktywnych. Trans i kosmiczne brzmienie całości przywoływało skojarzenia z niemiecką muzyką eksperymentalną lat 70. Elementami ciekawie przebijającymi się przez deliryczne, zawiesiste strumienie dźwięków, były wokal i fujarka, które odsyłały z kolei do kontekstu folkowego. Tylko w przypadku muzyki Ziołka można mówić bardziej o folku science fiction. Niekiedy brzmienie Starej Rzeki przypominało mi znakomity soundtrack do filmu „Blade Runner”, chociaż klimat muzyki dryfował bardziej w harmonijną przestrzeń psychodelicznego tripu, niż paranoi i opresji, unoszącej się nad ścieżką dźwiękową Vangelisa. Po występie Bukowskiego set Starej Rzeki można nazwać wręcz chill out’ującym – też miewał swoje przesilenia, jednak to budowanie klimatu było zdecydowanie najsilniejszą stroną wypowiedzi Ziołka.

Innercity Ensemble

Finał wieczoru, występ Innercity Ensemble do pewnego stopnia okazał się syntezą supportów: łączył energię wynikającą z rytmicznego zróżnicowania z hipnotycznym charakterem płynnie rozwijanych kompozycji. Dużo o muzyce kolektywu mówią już same liczby. W zespole aż cztery osoby (Radek Dziubek, Rafał Kołacki, Rafał Iwański, Tomek Popowski) odpowiedzialne są za generowanie faktury perkusyjnej. Kolejną, dwuosobową warstwą jest sekcja gitarowa, która narzuca na spektakularny rytmiczny kręgosłup, dźwięki abstrakcyjne i niestandardowe. Instrumenty Kuby Ziołka i Artura Maćkowiaka dalekie są od gry ortodoksyjnej, zdecydowanie skłaniając się ku sonicznym eksperymentom, nie popadając przy tym w przerost formy nad treścią. Trzecią, jednoosobową sekcją jest Wojciech Jachna, którego trąbka delikatnie unosi się nad pulsującą całością, bądź wprowadza charakterystyczne motywy melodyczne. Koncertowa żywiołowość muzyki Innercity Ensemble jest dojmująca i bardzo ciężko się jej oprzeć, ponieważ ma potężny, zniewalający groove. Niesamowite jest to, że kolektyw składający się z tak odrębnych, silnych osobowości artystycznych jest w stanie na jednej scenie działać w sposób demokratyczny, przynosząc muzykę spójną, a przy okazji niesłychanie otwartą. Co prawda słowo „ensemble” i obecność instrumentu dętego mogą konotować skojarzenia jazzowe, jednak brzmienie Innercity dalece wykracza poza tę estetykę, a właściwie jedynie się o nią ociera. Gęsta polirytmia ma charakter organiczny, plemienny, lecz potrafi również zmienić wektor na zdecydowanie bardziej współczesny, a w zestawieniu z gitarowymi kombinacjami, czy elektroniką – wręcz industrialny. Chociaż całość występu w Hydrozagadce sprawiała wrażenie bardzo spontanicznej, swobodnej improwizacji, to bez trudu można było odczytać szkielety kompozycyjne znane z tegorocznego wydawnictwa, od których septet łatwo i kreatywnie się odbijał. Jeśli miałbym wskazywać jakieś analogie do podobnych wykonawców, to na myśl przychodzi mi Chicago Odense Ensemble, jednak jest to skojarzenie dość luźne. Polski zespół mówi zdecydowanie swoim głosem, który z albumu na album staje się coraz bardziej charakterystyczny i wciągający. Występ łączył w sobie dzikość ekspresji i transową moc, którą potęgowało wprost zjawiskowe zgranie między artystami. Wyjątkowe doświadczenie muzyczne i po prostu znakomity koncert.

 

Krzysztof Wójcik